Noticias

Advogadu Ida Ne’ebé Kandidata-An Ba Supremu Tribunál Akuzadu ho Konflitu Interese iha Kontratu Millaun 9 USD iha Oé-Cusse

todaySeptember 15, 2026 314

Background
share close

Díli, 15 Setembru 2026 (RAFA) – Advogadu ida ne’ebé kandidata-an ba juiz Supremu Tribunal Justisa akuzadu tamba ajuda Autoridade Oé-Cusse iha kontratu dólar millaun 9 USD, no, depois repezenta empreza privada ida ne’ebé nia envolve hodi kontra fali Autoridade ne’e rasik.

Keixa hasoru Francisco Assis Ly Nicolau, kandidatu hosi kategoria jurista méritu nian, ne’ebé maka RAFA hetan asesu, hato’o ona iha loron-segunda ne’e iha Konsellu Jestaun no Disiplina Orden Advogadu sira nian, ho notifikasaun ba Komisaun Rekrutamentu no Selesaun Juíz sira nian, Konsellu Selesaun no Konsellu Superior Judisiáriu (CSMJ).

Ida-ne’e asina hosi konselleiru legál Martin Patrick Hardie, ne’ebé anexa ba prosesu kópia sira hosi korespondénsia, akordu arrendamentu nian, no prokura ida, hodi alega katak sira-ne’e revela “evidénsia sériu no objetivamente verifikavel” hosi posivel violasaun ida hosi devér profisionál sira ne’ebé aplikavel ba advogadu.

Tuir dokumentu sira ne’ebe aneksa iha keixa ne’e. Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) no empreza Core Management Corporationa Unipessoal Lda (CMC) asina, iha loron 15 fulan abríl 2025, kontratu arendamentu ida, terrenu besik  hektare walu besik mais ou menus kilómetru tolu husi Aeroporto Oé-Cusse, iha ne’ebé antes ne’e  funsiona Otél Oe-Upu.

Akordu, ne’ebé asina hosi prezidente Autoridade nian iha tempu ne’ebá, Rogério Tiago de Fátima Lobato, no hosi diretór CMC nian, Lim Zhao Qi, prevee arrendamentu ida ba tinan 50, ne’ebé bele renova ba tinan 49 tan, no pagamentu ida ba RAEOA ho  millaun 9 USD iha prestasaun tolu, iha adisaun ba aluga  fulan-fulan US$10,000.00 ho izensaun ba tinan lima dahuluk.

Denúnsia ne’e alega katak Francisco Assis Ly Nicolau presta asesoria jurídika ba RAEOA iha elaborasaun,revizaun ou negosiasaun kontratu.

Keixa ne’e alega katak Francisco Assis Ly Nicolau fó konsellu jurídiku ba RAEOA iha elaborasaun, revizaun, ka negosiasaun ba kontratu ne’e.

Evidénsia ne’e, tuir reklamante, rezulta hosi nota hakerek ho liman iha karta 2024 hosi promotór Kompañia Investimentu EMG Timor-Leste, ne’ebé refere ba instrusaun ne’ebé fó “ba Sr. Dr. Nicolau” hodi prepara “Akordu Arrendamentu”.

Iha outubru 2025, iha lideransa foun, Autoridade RAEOA notifika CMC no Sosiedade Asosiada sira – Loteria Enclave Internacional Lda, Dream World Lda e European Credit Investment Bank Ltd – fo suspensaun ba projetu no loke prosesu revizaun ba investimentu sira.

Karta ne’ebé asina husi Prezidente Autoridade foun, Régio Cervantes da Cruz Salu, invoka hanesan fundamentu, opersaun ida husi Polícia Ciêntifica de Investigação Criminal (PCIC) no Serviço Nacional de Inteligência (SNI) ne’ebé hala’o iha 25  agostu 2025 iha anitgu Otél Oe-Upu.

Nia mensiona mós saída hosi eis-prezidente hosi Autoridade iha loron 31 fulan-Agostu, alerta ida hosi UNODC kona-ba krime organizadu iha Sudeste Aziátiku no Pasífiku, sansaun sira hosi Tezouru Estadus Unidus nian ba rede fraude sibernétiku sira iha rejiaun, no Rezolusaun hosi Governu No. 54/2025, ne’ebé kansela ona lisensa sira hotu ba jogu online sira iha Timor-Leste.

Tuir keixa, Francisco Assis Ly Nicolau lakleur aseita prokura ida hosi Lim Zhao Qi – ne’ebé koñesidu mós hanesan “Dr. Ken Lim”, titulár hosi pasaporte malaiu ida – ho data 16 Outubru 2025, no hahú reprezenta CMC, kontesta ho RAEOA rasik legalidade hosi suspensaun kontratu ne’ebé nia prepara antes hodi ajuda ona.

Iha karta ida resposta nian, advogadu deskreve notifikasaun RAEOA nian hanesan violasaun ida “kompletamente ineskuzavel” hosi devér notifikasaun nian, defende katak lei administrativu Timor-Leste nian, ho orijen romano-jermániku, “laiha relevánsia prátika ruma” ba justifikasaun sira ne’ebé bazeia iha sistema jurídiku australianu, no defende katak nia kliente “la iha koñesimentu kompletamente” kona-ba faktu sira ne’ebé invoka ba husi Autoridade.

Advogadu mós rezerva ba CMC direitu atu ezije responsabilidade sivíl hosi RAEOA – no RAEOA, iha nia fatin, hasoru sé de’it maka fó konsellu “ho maneira neglijénsia maka’as.”

Keixa ne’e hamosu mós, “eskluzivamente ba objetivu investigativu sira nian”, posivel relasaun pesoal ka profisional ne’ebé dura kleur entre Francisco Assis Ly Nicolau (ka nia asosiadu ida) no ema ida ho interese benefisiál iha CMC.

Maibé, dokumentu ne’e rasik, entrega ba autoridade sira, la identifika ema ne’e ka natureza hosi relasaun, ho indikasaun entre parénteze “hatama ema nia naran no natureza hosi relasaun” – ne’ebé hafraku, ba agora, konsisténsia hosi alegasaun espesífiku ne’e.

Denunsiante ne’e mós rekoñese katak “ezisténsia de’it relasaun ida nian labele konsidera automatikamente hanesan hahalok ne’ebé la apropriadu.”

Dokumentu ne’e mos hatudu indísiu  iregularidade ida arendamentu ba longa durasaun ba

Patrimóniu Estadu nian ne’ebé envolve CMC – relasiona ho períodu izensaun aluga nian, dokumentasaun identidade nian, kompeténsia legál ba konsesaun sira no pagamentu indevidu ida ne’ebé alegadu -, hodi subliña espresamente katak laiha alegasaun sira-ne’e ida maka tenke konsidera hanesan prova fraude nian, subornu nian, falsifikasaun ka konduta kriminál tanba de’it sira mosu iha memorandu internu ida.

Bazeia ba konjuntu faktu sira-ne’e, keixa husu ba autoridade kompetente sira atu investiga advogadu nia posibilidade responsabilidade dixiplinár iha pontu ualu, inklui konflitu interese potensiál ne’ebé envolve eis-kliente ida no violasaun ba devér lealdade nian.

Ida-ne’e mós sita kompromisu hosi independénsia profisionál, uza sala ka divulgasaun hosi informasaun konfidensiál no omisaun hosi divulgasaun hosi konflitu materiál ida.

Entre pontu ualu ne’e iha mós fallansu atu rekuza ka hapara reprezentasaun; konduta ne’ebé estraga dignidade no funsaun públika profisaun jurídika nian no, ikus liu, karik iha infrasaun provada ruma ne’ebé justifika atu hahú prosesu dixiplinár tuir Lei No. 11/2008, ne’ebé regula prátika lei nian iha Timor-Leste.

Denunsiante husu mós prezervasaun urjente ba dokumentasaun relevante hotu-hotu – inklui instrumentu nomeasaun advogadu nian hosi RAEOA, termu sira referénsia nian, korespondénsia eletróniku, metadadus no pagamentu sira – no husu atu investigasaun ne’e hala’o hosi entidade ida lahó konflitu interese ruma, real, potensiál ka aparente.

RAFA konfirma hodi husu  komentáriu kona-ba keixa, Francisco Nicolau hatete, liuhosi mensajen hateten, katak labele esklarese dúvida ruma ne’ebé bele iha, haree ba regra deontolójiku sira.

“Regra deontolójiku ne’ebé vigora bandu advogadu sira atu fó komentáriu kona-bá prosesu ne’ebé la’o hela. Iha parte seluk, Estatutu Majistradu Judisiál sira habelar devér konfidensialidade ba membru CSMJ. Nune’e, ha’u hetan impedimentu dobru atu fó komentáriu ba kualkér prosesu ne’ebé pendente daudaun,” dehan Francisco Nicolau.

Keixa ne’e fó hanoin katak, tuir Artigu 125, § 2, hosi Konstituisaun, Tribunál Superiór Justisa nian kompostu hosi juis sira ho karreira, prokuradór sira no jurista sira ho méritu rekoñesidu, ezijénsia ikus ne’e diferente hosi antiguidade profisionál de’it. Tuir avizu konkursu nian ne’ebé sita iha dokumentu, kandidatu ba advogadu meritóriu tenke iha pelumenus esperiénsia profisionál tinan 15 iha área direitu nian no aprezenta rejistu laiha rejistu dixiplinár, entre kritériu avaliasaun sira seluk.

Reklamante subliña, maibé, katak nia la iha intensaun atu antesipa kualkér julgamentu ba kulpa ka eskluzaun automátika ba kandidatura, hodi rekoñese advogadu nia direitu atu hetan notifikasaun, atu hatán ba alegasaun sira, no atu hetan benefísiu hosi avaliasaun imparsiál.

Dokumentu ne’e mós husu atu kualkér komunikasaun ba Komité Rekrutamentu kona-ba prosesu ne’e distinge ho klaru entre alegasaun ne’ebé la verifika, investigasaun pendente, no desizaun dixiplinár finál.

 Jornalista: António Sampaio

 

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!