Noticias

Telemóvel Sai instrumentu Importante Ba Jornalista no Sidadaun sira

todaySeptember 11, 2026 104 2

Background
share close

Díli, 11 Setembru 2026  (RAFA)- Demokrásia dijitál iha era dezenvolvimentu teknolojia, liu-liu utilizasaun telemóvel android lori mudansa signifikativu bá maneira ema hotu  nian atu komunika no fahe informasaun  ba ema seluk iha teritoriu nasionál no mós internasionál.

Diretór Ezekutivu Asian Justice And Riths (AJAR) José Luís de Oliveira, nu’udar  formadór ba treinamentu ne´ebé ho tema “Hametin Demokrasia Dijitál”, Sesta-ne’e hatete katak, iha setór orgaun komunikasaun sosiál ka jornalizmu, telemóvel la’ós de’it uza atu halo komunikasaun, maibé sai mós instrumentu importante ba jornalista sira, inklui  sidadaun sira.

Nia hatutan joven sira no jornalista sira no movimentu husi ONG oioin agora bele uza telemóvel atu rekolla, rejista no fahe informasaun ho lalais. Situasaun ne’e halo telemóvel sai hanesan ferramenta ida ne’ebé suporta atividade jornalístika sidadaun hotu-hotu

“Joven sira tantu iha jornalista, iha movimentu, agora dadauk ativu de’it  ida-ne’e (telefoni), nia funsaun ne’e la’ós  apenas ita komunika bá  malu de’it, maibé  iha parte balu ita konsidera hanesan nia sai ona sitijen Jornalizmu, no jornalista sidadaun sira,” hatete José Luis oliveira.

Nia afirma, Timor-Leste la’ós nasaun ne’ebé pertense bá ema ida mesak, maibé Fundadór Estadu Timor-Leste ne’e povu nian, husi jerasaun tuan to’o jerasaun foun, tanba ne’e informasaun  husi orgaun komunikasaun ne’e direitu ema hotu nian.

Nia haktuir, iha polítiku balun ne’ebé konsidera menus komprende ka ignorante ba prinsipiu rejime demokrátiku, no tenta halo presaun atu limita espasu siviku  bá sidadaun sira.

Durante treinamentu  partisipa diskute kona-bá situasaun polítika ne’ebé  dadaun la’o iha Timor, inklui alegasaun kona-ba abuzu poder, korupsaun, falta akuntabilidade efetiva no governante sira ne’ebé konsidera ignora aspirasaun povu  nian .

Halo  mós  diskusaun kona-bá, prezensa dijitál no mídia sosial konsidera haburas partisipasaun jovens  sira, ne’ebé hala’o kna’ar oioin atu espresa sira-nia opiniaun no hala’o kontrolu sosial bá prosesu no funsionamentu Estadu.

Tentasaun sira ne’e, tuir diskusaun  no iha treinamentu, inklui mudansa ka kriasaun lei sira ne’ebé bele kriminaliza defamasaun, no alterasaun ba lei komunikasaun sosiál ne’ebé bele uza atu kontrola mídia.

Partisipante sira mós diskute kona-ba risku bainhira podér polítiku no podér ekonómia konsentra iha grupu ki’ik hodi bele hetan benefísiu husi funsionamentu órgaun Estadu.

Iha situasaun hanesan ne’e, sosiedade sivíl, inklui ONG, movimentu jovens no estudante, jornalista no sidadaun sira iha responsabilidade atu kontinua partisipa iha vida polítika no sosial nasaun nian.

Tanba ne’e, jovens sira ne’ebé hala’o kna’ar oioin konsidera presiza buka estratéjia foun no dezenvolve abilidade atu kontinua luta ba hametin demokrasia no konkista futuru nasaun ne’ebé diak liu.

Treinamentu ne’e dirije ba jovens sira ne’ebé hala’o knaar oioin, inklui iha organizasaun movimentu, mídia, jornalista no ONG.

Liu husi treinamentu ne’e, partisipante sira aprende kona-ba oinsá atu hala’o luta pasífika, sein violénsia, atu hametin demokrasia, liuliu liu husi espresaun, komunikasaun sosial no jornalismu.

Partisipante sira mós aprende estratéjia atu defende an husi atake kobarde sira, inklui atake liu husi konta falsu ka identidade falsu  ne’ebé  enfrenta presaun polítiku.

Jornalista: Marcelino Tomae/Juvinal Cabral

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!