Alkatiri ho Xanana iha Preokupasaun Hanesan Kona-bá Atividade Ilísitu Scam Call Centre

Mari Alkatiri ho Xanana Gusmão. Imajen/Reprodusaun

Díli, 11 Setembru 2026 (RAFA)- Lider opozisaun Marí Alkatiri ho Primeiru-MInistru (PM), Xanana Gusmão, iha preokupasaun hanesan kona-bá atividade ilísitu scam call centre ne’ebé buras daudaun iha Timor-Leste.

Ho preokupasaun sira ne’e, Sekretáriu Jerál Partidu Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN), Mari Alkatiri husu Governu ne’ebé lidera husi Primeiru-Ministru Xanana Gusmão, atu buka hatene ho kle’an kona-bá autór no ema sira ne’ebé iha envolvimentu iha atividade ilísitu scam call centre ne’ebé mosu iha Timor-Leste.

Mari Alkatiri konsidera katak kazu scam call centre la’ós de’it asuntu kriminal ordináriu, maibé presiza haré mós hosi aspetu organizasaun, fasilitasaun, finansiamentu no rede sira ne’ebé bele permite atividade ilegal hirak-ne’e hala’o iha rai-laran.

“Ha’u mós preokupa ho kazu scam call centre, tanba se sindikatu krime ne’e internasionál, hanesan ho droga, ita presiza fasilita liután ita-nia kontrolu ba scam. Ohin loron, teknolojia ida avansadu tebes. Scam ne’e nia na’in ita sira nunka hatene. Sira ne’ebé ita kaer, dala barak la’ós na’in, maibé sira ne’e vítima. Ita husu ba sira kona-bá na’in sira, maibé la hatene na’in loos mak se,” Mari Alkatiri haktuir ba jornalista sira iha  Díli, Sesta-ne’e.

Alkatiri hatete katak situasaun ida-ne’e presiza atensaun tanba odamatan sai no odamatan tama nakloke hotu,  nune’e presiza buka hatene se na’in sira iha Timor-Leste. Tanba ne’e, foka ba nesesidade atu autoridade sira buka autór prinsipál sira, la’ós de’it kaer ema sira ne’ebé hetan iha fatin operasaun.

Nia mós konsidera importante atu investigasaun hala’o ho transparénsia no bazeia ba evidénsia, hodi determina klaru se iha ema, grupu ka rede ne’ebé organiza, fasilita ka finánsia atividade scam call centre iha Timor-Leste.

Alkatiri espera katak Governu, liuhusi instituisaun kompetente, bele kontinua halo investigasaun ne’ebé kle’an no kompletu, hodi identifika autór prinsipál sira no asegura katak ema hotu ne’ebé komete krime, independentemente hosi nia pozisaun ka ligasaun, bele responsabiliza tuir lei.

Durante ne’e, Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), liuhusi ekipa Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál (DSIK), Polísia Científika Investigasaun Kriminál (PCIC) no ekipa sira seluk, desmantela ona fatin sira ne’ebé suspeita liga ho atividade scam call centre no jogu ilísitu iha Díli no munisípiu sira seluk.

Governu Sei Foti Medidas Maka’as

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, afirma Governu,  foti medida maka’as hodi kombate kazu Scam Call Centre ne’ebé burás iha Timor-Leste.  Nune’e medida prinsipál mak deporta direta sidadaun estranjeiru sira ba sira nia nasaun origem.

“Kazu Scam Call Centre buras iha Timor-Leste, ne’e mak agora ita atu haruka sai ba iha Bali, Bali la simu, dehan ida ne’e ami la simu. Ne’e mak sei kombina ho ema sira rai ninian ne’e dehan ami kaer, haruka aviaun mai lori sira ba,” Xanana Gusmão  responde jornalista sira hafoin enkontru semanál ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta iha Palásiu Prezidensiál.

Xanana esplika, problema ne’e la’ós buat kiik, imi iha osan mai karik Aero Dili komu ba to’o iha Xina selu Aero Dili haruka ba kedas Xina. Tanba, sira mai estraga Timor, Timor mak selu fali sira. Ne’e mak dehan sai, nia atu sai husi ne’ebé, osan iha ne’ebé, ne’e mak iha hela kontaktu ho reprezentante rai sira ne’e nian.

Jornalista: João Carlos/ Cristina Ximenes