Noticias

Arquires Timo-Leste ho Misaun “Nobre”, Defende Direitu no Promove Bem-Estar Komunidade LGBTIQ+

todaySeptember 1, 2026 36

Background
share close

Díli, 01 Setembru 2026 (RAFA)- Organizasaun Naun Governamentál (ONG), Arquires Timor-Leste, iha misaun “nobre” ne’ebé dedikadu ba defende direitu, empodera no promove bem-estar komunidade LGBTIQ+.

Diretora Ezekutiva Arquires Timor-Leste, Bela Galhos ba RAFA, Segunda-ne’e iha Palásiu Prezidensiál hatete, maski seienfrenta estigma, organizasaun ne’e foka ba edukasaun, formasaun abilidade, no kria independénsia ekonomika ba ninia membru.

Nia esplika organizasaun Arquires Timor-Leste ne’ebé rejistu nu’udar organizasaun naun governamentál, servisu ba defende, deseminasaun informasaun kona-bá komunidade marjinalizadu hanesan LGBTQ+ atu komunidade jerál bele intende didi’ak saida mak ida ne’e.

Ba inan-aman sira ne’ebé iha oan LGBTQ+ la hetan diskriminasaun, no violasaun ne’e katak inan-aman sira hatene loloos, sira proteze no simu, inklui investe ba edukasaun oan nian, atu nune’e sira mós bele sai sidadaun ne’ebé baibain, la’ós de’it fornese mudansa progresu ba sira nia aan, maibé ba sira nia família no mós ba komunidade.

“Labarik sira ne’ebé halo parte LGBTQ+ ne’e barak liu ne’e la hetan oportunidade husi família kedas, família sira lakohi investe ba sira, tanba sente katak, sira ne’e ita investe mós saugate de’it, feto la feto, mane la mane, pensamentu sira hanesan ne’e labarik barak ne’e droop out la remata eskola. Entaun organizasaun simplesmente halo kna’ar kiik oan hodi promove ka enkoraza sira atu bele foti kbiit sira ne’ebé sira rasik iha, ema la haré ka ema lakohi atu haré hanesan karpitária, Jardim, Landscaping, komputadór, língua, kursu sira ne’ebé organizasaun fasilita atu bele hakbiit sira nia abilidade,” hatete Diretora Ezekutiva Arquires Timor-Leste, Bela Galhos.

Nia hatutan iha grupu LGBTQ+ barak bele ona ba rai-li’ur, sira mós halo parte programa SEFOPE nian ba servisu iha rai-li’ur, balun ba iha Reinu Unidu, balun fila fali ba eskola, balun kria sira nia kampu traballu rasik hanesan halo Lansciping, Jardim ne’ebé Embaixada barak fornese oportunidade ba sira.

“Ami rasik kadavez halo festival ne’ebé Prezidente rasik loke espasu sira ne’e, ami sempre mosu ho ami nia produtu sira ne’ebé hatudu iha públiku ema sosa ida ne’e ami nia servisu ida mós, la’ós de’it halo defensor ba direitu umanus komunidade LGBTQ+ nian, la’ós de’it mós halo aproximasaun inan-aman sira ne’ebé iha oan LGBTQ+. Maibé ami mós kria pillar importante ne’ebé mak empodera sira ekonomikamente fó sira kbiit ne’ebé sira iha tiha ona ka sira laiha, ita tenta loke espasu no sira hili,” nia esplika.

Maibé, ohin loron barak servisu ona iha Embaxada sira nu’udar jardineiru, balun Landscaping, balun halo uma, barak mós soru rai henek iha moto Komoro, barak ba ona rai li’ur hetan rendimentu ba sira nia aan no hadia sira nia família iha Timor ne’ebé uluk nunka rekoñese sira.

Maibé, ikus sira iha ona paun fuan iha liman laran, família sira haree katak, oan sira moris nune’e duni, la’ós sira mak hili sai LGBTQ+, maibé moris ho situasaun hanesan ne’e. Maibé, sira barak bele la’o ba oin, la’ós hatete hanesan ne’e katak halo diskriminasaun para ona ka akontese sei la’o nafatin, maibé pelumenus sira iha ona kbiit ida la depende, tanba mais depende, terus liu, mais bainhira indepedente ne’e fasil atu hamriik no kontra violasaun ka diskminasaun.

Alenide, LGBTQ+ ne’e eziste iha 2017, antes ne’e movimentu ida ne’ebé kompostu husi ema barak tebe-tebes, liu-liu foinsa’e komunidade LGBTQ+ iha rai ida ne’e.

Totál membru LGBTQ+ ne’ebé rejistradu kuaze rihun-ualu, no Arquires konsidera komunidade LGBTQ+ iha Timor-Leste ne’e barak, maibé ema lakohi ko’alia ka nakloke an ba sosiedade.

Jornalista: Cristina Ximenes

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!