Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Mari Alkatiri vizita Saudozu Francisco Guterres "Lú-Olo" iha Jardín Eroi sira- nian iha Metinaro, iha ámbitu selebrasaun loron 40 falesimentu Saudozu Lú-Olo. Imajen/Espesiál
Díli, 27 Agostu 2026 (RAFA) — Komité Sentral FRETILIN (CCF) sei hasoru malu iha Sábadu, 29 Agostu-ne’e, atu diskute asuntu sira kona-bá kongresu tuirmai no posibilidade atu aprezenta kandidatu ida ba eleisaun prezidensiál 2027.
Sekretáriu-Jerál partidu FRETILIN, Mari Alkatiri, hatete ba RAFA, Kuarta-ne’e, katak entre pontu prinsipál sira ne’ebé sei diskute iha reuniaun ne’e mak, aleinde marka data kongresu partidu nian, durasaun períodu interináriu Mari Alkatiri nian iha funsaun nu’udár Prezidente FRETILIN, atu substitui Saudozu Francisco Guterres Lú-Olo, no revizaun ba estatutu no programa partidu nian.
Órgaun ne’e iha membru besik 100, maibé, tuir Mari Alkatiri, partisipasaun iha reuniaun besik porsentu 70 to’o pursentu 80.
Kona-bá kandidatura prezidensiál, Alkatiri hatete katak desizaun kona-bá asuntu ne’e pertense ba Komité Sentral, no agora dau-daun iha ona “pelumenus opiniaun rua” kona-bá partidu tenke ka la aprezenta nia kandidatu ba eleisaun. “Ha’u iha opiniaun, maibé ha’u sei la hatete ba públiku,” nia deklara.
Nia fundamenta katak estatutu sira ne’ebé aprova iha kongresu, ikus sei kontinua aplika, no estatutu hirak ne’e la halo ona obrigatóriu katak Prezidente partidu tenke sai kandidatu prezidensiál.
Mudansa ne’e, nia esplika, la halo “ho desizaun fásil”, maibé ho objetivu atu garante debate ne’ebé luan liután kona-bá asuntu ne’e.
Francisco Guterres “Lú-Olo”, Prezidente FRETILIN, mate iha fulan-Juñu, no Mari Alkatiri asume interinamente funsaun Prezidente partidu nian.
Iha fulan-Jullu, Mari Alkatiri hatete ba RAFA katak nia rasik no Lú-Olo “servisu hamutuk hela atu prepara kongresu tranzisaun iha 2027”.
Estatutu FRETILIN determina katak, “iha kazu impedimentu permanente iha laran loron 90, Sekretáriu-Jerál akumula funsaun Prezidente FRETILIN no tenke konvoka Komité Sentral, ne’ebé sei konvoka Kongresu Extraordináriu”. Maibé, ida ne’e signifika katak tenke remata uluk prosesu eleisaun iha nível baze, tanba hamutuk ho tersu rua membru kongresu nian sei hili iha nível baze. Prosesu ne’e sei la’o hela no durante ne’e hala’o hamutuk husi Francisco Guterres Lú-Olo no Mari Alkatiri.
Importante atu lembra katak Mari Alkatiri antes ne’e mós asume, kumulativamente, kargu Prezidente FRETILIN durante períodu Francisco Guterres Lú-Olo nu’udár Xefe Estadu, entre 2017 no 2022.
Estatutu FRETILIN determina katak Prezidente, hanesan mós Sekretáriu-Jerál, “sei hili demokrátikamente liuhosi Eleisaun Direta ka Kongresu Nasionál”.
“Aprezentasaun kandidatura ba Eleisaun Direta Lideransa Nasionál FRETILIN (Prezidente no Sekretáriu-Jerál) halo liuhosi proposta lista únika, ne’ebé propoz husi membru militante mínimu 5.000, mai husi Postu Administrativu no Sub-Rejiaun 60, ho mínimu militante 30 iha Postu Administrativu no Sub-Rejiaun ida-idak,” refere estatutu sira.
Eleisaun Direta Lideransa Nasionál FRETILIN “tenke hala’o, pelumenus fulan ida molok realizasaun Kongresu Nasionál”.
Entre rekizitu sira seluk, estatutu exige katak Prezidente tenke sidadaun Timoroan no membru FRETILIN, no tenke “asume ona funsaun iha estrutura sentrál partidu nian pelumenus tinan lima”.
Kandidatu tenke “la iha antecedente kriminál ne’ebé bele kastiga tuir lei ka leis ne’ebé vigora iha territóriu, no la envolve iha asaun violasaun direitus umanus, (…) la iha pena suspensaun ka la iha hela investigasaun husi autoridade kompetente (…) no la envolve iha prátika korrupsaun, konluiu no nepotizmu”.
Demonstra kompeténsia intelektuál no organizativu, kompeténsia polítika, espíritu abnegasaun, kapasidade organizativu no lideransa mos sai parte husi lista naruk rekizitu sira, ne’ebé hamutuk besik 20 rekizitu, tuir estatutu FRETILIN.”
Susesór Francisco Guterres Lú-Olo ba kargu ne’ebé nia okupa durante tinan 25 “tenke prontu atu servisu ba partidu, hatene polítika internasionál, sai nu’udár membru ida husi elementu partidu nian ne’ebé destaka liu”, no tenke mos “demonstra, iha teoria no prátika, koezaun boot iha relasaun entre parte sira no iha defesa FRETILIN no nia prinsípiu sira”.
Estatutu sira mos afirma katak Prezidente “nunka hakfodak hasoru dezafiu no difikuldade ruma iha defesa FRETILIN no nia prinsípiu sira”. Remata
Written by: RafaFM
CCF Sei Hasoru Malu Iha Sábadu Atu Deside Kona-Bá Kongresu no Posibilidade Kandidatura Prezidensiál
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt