Noticias

Xanana Gusmão Dezafia CPLP Ba Konsolidasaun Estadu Direitu Demokrátiku no Solidariedade

todayAugust 19, 2026 35

Background
share close

Díli, 19 Agostu 2026 (RAFA)- Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, iha nia diskursu abertura ba Reuniaun Ordinária Konsellu Ministru Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP) ba dala-XXXI, iha salaun Nobre MNEK, Kuarta-ne´e, dezafia nasaun membru sira CPLP ba konsolidasaun Estadu direitu demokrátiku no solidariedade iha komunidade atu habelar esforsu diálogu, estabilidade institusionál, atu nune’e nasaun bele alkansa ho serenidade no konfiansa dalan ba dame, dezenvolvimentu no konsolidadsaun instituisaun sira.

Xefe ezekutivu Timor-Leste ne’e  fó hanoin katak atu ultrapasa frakeza sira ne’ebé limita nafatin CPLP nia potensiál, instituisaun sira ho mekanizmu sira ne’ebé efetivu liu atu monitoriza no avalia desizaun sira, no mós finansiamentu ne’ebé konsistente liu atu sustenta projetu estruturál sira.

“Falta tinan haat ba data alvu atu alkansa Ajenda Nasoins Unidas nian 2030 ba Dezenvolvimentu Sustentável, ha’u fiar katak ita-nia kooperasaun tenke foka mós ba kontestu sira ne’ebé vulneravel liu, hodi envolve beibeik sosiedade sivíl, universidade sira, no setór privadu iha vida no projetu sira CPLP nian,” Xanana Gusmão hateten.

Xanana hatutan ho interese ne’ebé buras hosi nasaun sira, entidade sira, no organizasaun sira ne’ebé hetan ona ka hakarak hetan estatutu Observadór Asosiadu no Konsultivu iha Komunidade nia laran. No Rekoñesimentu internasionál ba CPLP nu’udar faktu ne’ebé labele nega ohin loron, ida ne’ebé tenke halo hotu-hotu orgullu.

Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN iha fulan-Outubru liubá loke ponte estratéjiku foun ida ba nasaun CPLP sira seluk la’ós de’it kona-ba diversifikasaun komérsiu no investimentu maibé mós kona-ba dezenvolvimentu sosiál no umanu ba povu sira. Ida-ne’e mós serve hanesan plataforma privilejiadu ida hodi promove iha mundu turbulentu ohin loron nian ho inserteza no konflitu valór umanístiku sira liután hanesan toleránsia, respeitu ba malu, no dame.

“Habelar ita-nia esperiénsia solidariedade, afetu, no diálogu nian ba povu sira ne’ebé la’ós esfera CPLP nian reprezenta kontribuisaun reál no signifikativu ba umanidade, hodi lejitima konvivénsia kultura oioin, tradisaun, forma koñesimentu, no aspirasaun sira,” nia afirma.

Lejitimidade husi CPLP nia prosesu sira rekonsiliasaun no rekonstrusaun demokrátiku nian, hamutuk ho aliansa jenuína ne’ebé harii entre país membru sira, maski diferensa sira fó besperiénsia no hanoin ne’ebé iha valór atu avalia prosesu no dezafiu sira seluk iha mundu tomak. No fahe lian koletivu ida kona-ba dignidade umana, dame, justisa, no nesesidade atu prezerva tasi no planeta. No tenke amplifika lian ne’e.

Jornalista: Zita Menezes

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!