Noticias

Saudozu Lú-Olo Halot Ona ho Dignu iha Jardim dos Herois Mertinaro, “O Nia Povu La Haluha O”

todayJune 26, 2026 41

Background
share close

Metinaro, 26 Juñu 2026 (RAFA.TL) – Prezidente Asembleia Konstituente, Eis-Preizdente Parlamentu Nasionál, Eis-Prezidente Repúblika no Prezidente FRETILIN, Saudozu Francisco Guterres “Lú-Olo” haloot ho dignu no rekoñesimentu boot husi Estadu iha Jardin dos Herois Metinaro, Sesta (26/06/2026).

PR Ramos-Horta kaer-lima ho faluk no oan ki’ak no família sira husi Saudozu Lú-Olo.

Ema rihun ui’an, husi “povu ki’ik”, feto-mane, joven, labarik no estudante sira  to’o “ema boot” sivil no militár marka prezensa iha serimónia omenajen ikus Saudozu Francisco Guterres “Lú-Olo” nian ho triste no matan-been.

Lú-Olo fizikamente laiha ona povu nia leet, maibé nia  espiritu   horik  nafatin iha jerasaun ba jerasaun. “o nia povu sei lahaluha o sudozu Lú-Olo.”

Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta ne’ebé prezide serimónia funerál ba Francisco Guterres “Lú-Olo”, fó omenajen ikus ba eis-Prezidente Repúblika, kombatente FALINTIL, no símbolu rezisténsia timoroan nian.

“Ohin, Timor-Leste iha tristeza boot tanba nia oan diák ida fila hiakas ba Nai,” Ramos-Horta hato’o lia ne’e iha jardim dos Herois, Metinaro, perante membru sira instituisaun Estadu nian, dirijente sira FRETILIN nian, no família matebian nian, iha diskursu badak ne’ebé deskreve saudozu nia moris ne’ebé dedika tomak ba kauza independénsia nian.

“Lú-Olo pertense ba jerasaun hosi ita-nia eroi nasionál sira, sira ne’ebé hanorin katak liberdade la’ós prezente ida, maibé realizasaun ida ne’ebé moris hosi esforsu, sakrifísiu, fakar raan, korajen, no perseveransa,” Ramos-Horta afirma.

Ramos-Horta ko’alia kona-ba etapa oioin misaun istórika Lú-Olo nian: kombatente FALINTIL, líder polítiku rezisténsia nian, ofisiál FRETILIN, Prezidente Asembleia Konstituente, Prezidente Parlamentu Nasionál, no, ikus liu Prezidente Repúblika.

“Nia ema ida ho konviksaun metin ne’ebé nunka nakdoko hosi ideál boot liu hosi rai-inan ida ne’ebé livre, soberanu no dezenvolvidu,” Ramos-Horta tenik.

Oan feto-mesak lee poezia ba nia aman Saudozu Lú-Olo.

Prezidente Repúblika destaka signifikasaun jerasionál husi Lú-Olo nia legadu, no hateten  ba timoroan barak, nia reprezenta jerasaun ne’ebé fiar bainhira buat hotu parese hanesan imposivel. Jerasaun ne’ebé mehi ba nasaun ida livre, luta ba mehi ne’e, no persevera bainhira esperansa parese lakon daudaun.

Iha momentu funebre ne’e, Xefe Estadu José Ramos-Horta fó sai mós xamada ida ba jerasaun foun sira, hodi subliña mensajen kontinuidade nian husi saudozu Francisco Guterres Lú-Olo nia moris atu kontinua sai inspirasaun ba jerasaun foun sira: prova moris katak bele mehi, maibé katak tenke luta maka’as, loron no kalan,  hodi realiza mehi ne’e.

Xefe Estadu hakotu nia diskursu ho sitasaun ida hosi Livru Eclesiastes, “o pó volta à terra, como era, e o espírito volta a Deus, que o deu” – e uma promessa em nome do Estado à família enlutada: “O vosso sofrimento é partilhado por toda a Nação.”

“Deskansa ho paz, Timor-Leste nia oan mane. O nia povu sei la haluha o,” Ramos-Horta hakotu.

Karreta Funerariu ne’ebé tula saudozu Lú-Olo to’o iha fatin Jardim dos Heróis Metinaro maizumenus tuku 15:20 Otl, iha ne’ebé simu ho knananuk relijiozu no mós aplauzu ba eis-Prezidente Repúblika ne’e.

Hafoin to’o iha Jardim dos Heróis, Prezidente Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál no eis-sekretáriu FALINTIL Rejiaun 4, Vidal de Jesus Riak Leman, lee Dekretu Prezidente Repúblika (68/2026) ne’ebé delibera hodi haloot saudozu Francisco Guterres Lú-Olo iha Metinaro.

Faluk no oan ki’ak husi Saudozu eis-PR Francisco Guterres “Lú-Olo”.

“Nia viajen moris nian, marka ho kontinuidade iha luta armada, rezisténsia polítika, tranzisaun ba independénsia, no kaer kargu aas liu Estadu nian, fó ba nia fatin ida ho prominénsia esepsionál iha istória nasionál”, hateten iha dekretu ne´e.

Saudozu eis-Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú-Olo, hetan direitu ba onra funeral Estadu nian no hakoi iha Semitériu Jardin Heróis da Pátria, hanesan rekoñesimentu ba distintu nia partisipasaun iha luta libertasaun nasionál no ninia servisu eminente sira ba Estadu no ba povu timoroan. Fó mós autorizasaun ba serimónia funerál no haaloot iha fatin espesiál iha seksaun semitériu dedikadu.

Lú-Olo haloot iha situasaun silénsiu totál, ho lian saudasaun kilat nian tuir fali ho hakilar ho viva ba eis-prezidente no hakuak emosionál sira entre nia espoza-faluk no oan sira.

Serimónia funeral hetan partisipasaun hosi líder nasionál oioin no indivíduu sira, reprezentante sira hosi korpu diplomátiku, no ema lubun boot ida ne’ebé to’o oras balun antes iha jardim dos Heróis hodi hein serimoni funebre ne´e.

Tuir dalan ba Metinaro, karreta Funerariu ne’ebé tula saudozu Francisco Guterres Lú-Olo nia kaixaun akompaña hosi sidadaun sira ne’ebé basa liman, kari ai-funan, ka reza omenajen ba eis-Prezidente Repúblika iha dalan sira too ba Metinaro fatin deskansa ikus saudozu nian.

Jornalista: João Carlos/Editór: Vito Salvadór

 

 

Written by: RafaFM

Rate it

Sé maka ita

Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.

Kontaktu sira
error: Content is protected !!