Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
SG FRETILIN, Mari Alkatiri hato'o mensajen iha serimonia despedida ho Saudozu Francisco Guterres Lú-Olo iha CCF, Sesta 26 Juñu 2026.
Díli, 26 Juñu 2026 (RAFA.TL) – Família boot partidu FRETILIN ne’ebé halibur malu iha uma-mahon Komité Sentrál FRETILIN (CCF), Sesta (26/06/2026), halo despedida ho Prezidente FRETILIN, Saudozu Francisco Guterres Lú-Olo, ho emosaun no matan-been.
Sauduzo Lú-Olo, oan-mane Timór nian, ne’ebé serbí no nia dedikasaun ba Timor-Leste no ba FRETILIN sei la haluha.
“Ita-boot nia dalan sai hanesan ezemplu ba sira hotu ne’ebé serbí nasaun.Ho dame no unidade, Timor sei kontinua la’o ba oin,” lirika knananuk ne’ebé kria espesialmente ba serimónia despedida Sauduzu Lú-Olo iha CCF ne’ebé akompaña vídeo omenajen ida.
“Maski tempu muda, imi-nia espíritu sei moris nafatin. Husi tasi to’o foho no iha aldeia hotu-hotu, povu timoroan sei hanoin imi. Timor-Leste sei la haluha imi,” haktuir.
Taka ho bandeira tolu ne’ebé orienta nia iha moris sira Bandeira RDTL, FRETILIN, no FALINTIL nia n iha kaixaun kaer fatin onra nian iha sentru salaun prinsipál CCF, ne’ebé hale’u hosi soldadu na’in rua hosi FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL).
Tur iha liña oin maka nia feen-faluk no oan sira, hamutuk ho líder aas sira partidu nian.
Mari Alkatiri, Sekretáriu-Jerál Frente Revolusionária ba Timor Loste Independente (FRETILIN), hodi lidera minutu silénsiu, hodi fó omenajen la’ós de’it ba Lú-Olo, maibé mós ba kombatente maluk no kamarada sira seluk.
Mari Alkatiri hato’o mensajen ida hodi agradese ba ema hotu ne’ebé tuir vijília, hodi destaka Lú-Olo nia papél nu’udar ema ida “ne’ebé bele halibur ema hotu hamutuk, hodi ajuda ami haré ba oin no fó ami sentidu misaun nian.” “Entaun, Kamarada Lú, kamarada Lú doben, obrigadu husi ita hotu; obrigadu. Ha’u husu ba ema hotu atu respeita legadu ne’ebé Kamarada Lú husik hela mai ita. Mai ita reflete kle’an no envolve iha introspesaun kle’an, atu nune’e ita bele hala’o ninia hakilar halibur: ‘Hamutuk atu transforma,’ hodi ajuda ita atu haré ba oin,” Mari Alkatiri hateten.
“Ida-ne’e maka importante liu: halibur hamutuk hodi transforma. Agora daudaun, ida-ne’e kona-ba ita hotu hamutuk hodi transforma moras, transforma tristeza, no transforma eventu atuál sira ba forsa. Ita hotu tenke harii família; ita hotu tenke asegura ita-nia oan no foin-sa’e sira nia futuru,” nia afirma.
Alkatiri buka hato’o buat ne’ebé nia deskreve nu’udar Lú-Olo nia mensajen, lian hosi ema ida ne’ebé “hakarak ita iha kapasidade atu halibur ema hotu, ne’ebé hakarak ita-nia povu sai hosi nakukun no kiak.”
“Ha’u nia fuan boot tebes; ha’u haré saida maka ha’u haré ohin, no ha’u sente saida maka ha’u sente ohin. Ha’u hatene ona antes saida maka família ida ne’ebé unidu sente bainhira hasoru lakon,” nia hatete.
“Ita lakon ema ida fizikamente, maibé lakon ne’e fó forsa mai ita atu kontinua. Atu kontinua, tanba ida-ne’e maka nia hakarak; nia determinadu tebes, reziliente, no boot iha dalan hotu-hotu.
Ita keta nonok; ha’u husu ba ema hotu atu hakru’uk sira-nia ulun hodi fó onra ba nia no depois—hamriik hamutuk fó basa-liman maka’as ba Prezidente Lú-Olo.”
Mean nu’udar kór dominante iha momentu ne’ebá, kór primáriu bandeira FRETILIN nian, partidu ne’ebé Lú-Olo lidera durante tinan 25, períodu ne’ebé besik hanesan ho tempu ne’ebé nia gasta hodi kombate okupasaun indonézia.
Serimónia hahú ho knananuk partidu nian, “Foho Ramelau”, ne’ebé hananu hamutuk hosi membru partidu atus to’o rihun ne’ebé halibur iha salaun laran no hakonu área liur tomak.
Sekretária-Jerál OPMT Guilhermina Ribeiro lidera orasaun
Momentu ida ne’ebé emosionante liu akontese bainhira hatudu vídeo ida ne’ebé komemora eis-Prezidente nia moris no despede “adeus, maun boot Lú-Olo, Timor nia oan-mane ida ne’ebé ita hadomi tebes”, halo audiénsia barak labele tahan sira nia matan-been.
“Ita-boot nia serbisu sei la haluha. Bandeira Timor nian sei semo aas nafatin ho ita-boot nia naran iha ami nia fuan,” knananuk ne’e kontinua. “Loron sira mai no la’o, no jerasaun foun sira sei aprende katak liberdade la’ós mosu de’it, maibé liuhosi sakrifísiu boot sira.”
Lori iha militár sira nia kabas, kaixaun ne’e hafoin ne’e transporta ho distánsia badak ba karreta mate nian, iha leet ne’ebé hakilar beibeik “Viva Lú-Olo”.
Hetan eskolta hosi polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) balun, prosisaun funerária sai hosi Lú-Olo nia rezidénsia iha Farol maizumenus tuku 7:30 dadeer—akompaña ho lian tanis, lelir hodi dirije ba sede CCF.
Tuir dalan, timoroan barak hakruuk bainhira karreta trnasporta Maktoban Lú-Olo liu dauduan iha sira idaidak nai futar oin. Balun soe ai-funan, enkuantu sira seluk reza.
Molok nia hakoi iha Jardin dos Heróis Metinaro, Francisco Guterres Lú-Olo sei hetan onra iha serimónia sira iha kuartél F-FDTL, Gabinete Prezidente, misa requem iha Igreja Katedral Díli no Parlamentu Nasionál.
Remata
Written by: RafaFM
FRETILIN Despede Saudozu Lú-Olo ho Matan-Been
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt