Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Díli 15 Juñu 2026 (RAFA.TL)– Bankada opozisaun Partidu Libetasaun Popular (PLP) ho FRETILIN iha Parlamentu Nasionál husu Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) halo sosializasaun molok aplika taxa administrativa foun ba transporte sira, liu-liu ba dokumentu sira ne’ebé liu ona loron inspesaun.
Xefe Bankda PLP, Maria Angelina Lopes Sarmento, iha nia intervensaun iha plenária Parlamentu Nasionál (PN), Segunda (15/06/2026), hateten governu tenke esplika detallu tanba saída maka aplika taxa ba karreta no mós motór sira, liu-liu taxa ba renovasaun inspesaun no taxa anuál.
Reprezentante povu ne’e husu governu tenke halo sosializasaun molok aplika taxa refere atu nu’une’e públiku labele dezanima no sente ida ne’e todan ba sira.
PLP mós preokupa ho regra sira ne’ebé konsidera obrigatoriamente muda estatu transporte públiku sira ne’ebé sira nia loron renovasaun liu ona prazu no bainhira atu ba aprezenta tenke multa no husu tenke troka karreta nia operasaun hanesan transporte públiku ba fali transporte privadu tanba ida ne’e sei difikulta operador transporte públiku sira atu bele buka moris no hetan rendimentu.
“Ami husu favor enkamiña ba MTK atu bele esplika situasaun ida-ne’e, no karik atu aplika duni presiza intendimentu ida di’ak, ami husu para bele hetan esplikasaun hodi hato’o fila-fali ba públiku sira ne’ebé enfrenta difikuldade kona-bá aplikasaun taxa ne’ebé maka aas tebes,” Deputada, Maria Angelina Lopes Sarmento hateten.
Iha fatin hanesan membru Bankada FRETILIN, Antonio Moniz Calau haktuir, nia parte observa katak momentu difisil ne’ebé presu kombustivel aumenta, governu aumenta mós taxa ba transporte sira, no ida-ne’e liga ba dekretu lei N0 17/2026, 06 Maiu, ne’ebé maka governu hasa’e taxa por volta 100% husi taxa anteriór.
Taxa ne’ebé Deputadu Antonino Moniz Clau apresenta iha plenária PN ne’e mak hanesan taxa motorizada $94,50, uluk ne’e bele halo komparasaun katak $10 to’o $20, kuandu ba trata dokumentus iha DNTT, ba iha veikulu lizeirus sira $209, uluk nia karu liu maka $10 to’o $60, tuir fali veikulu algrikulu $209, veikulu pezadu $222, motór tum-tum $125.
“Taxa ida ne’e haré katak governu aplika la iha sosializasaun,’’ hateten Deputada Antonio Moniz Calau.
Reprezentante povu ne´e haktuir, medida ne’ebé maka governu foti ne’e implika tebes ba iha públiku, katak sira la iha preparasaun atu enfrenta situasaun sira nu’ne’e, tanba ne’e sira kontinua rekomenda ba governu atu halo uluk sosializasaun ba públiku.
Deputadu ne’e mós preokupa taxa estasionamentu ne’ebé maka antes ne’e $0,25 no to’o ikus presu sa’e ba iha $1.00, no la iha mós sosializasaun ba sosiedade sira, to’o ikus ema balu kumpri no balu lae.
Hatan ba preokupasaun hirak ne’e, Vise-Ministru Asuntu Parlamentar Aderito da Costa informa, kona-bá desizaun Ministeriu Transporte no Komunikasaun hodi hasa’e taxa ba karreta no mós motór ida ne’e detallu no tekniku tuir lei ne’ebé maka vigor ona.
“Kesestaun elaborasaun dekretru lei ne’e iha sosializasaun perante públiku husi Ministeriu relevante, há’u seidauk bele adianta ba informasaun ruma, há’u sei envia ba Minstru MTK fó resposta ida detalla liu sobre kestaun ne’ebé deputada levanta no mos kestaun ne’ebé operador transporte públiku no privadu sira sente afetadu,” antigu jornalista Aderito Hugu da Costa hateten.
Tuir dokumentu ne´ebé Rafa.tl asesu iha lei nú. 17/2026 kona-bá taxa administrativa ba tipu matrikula 30 definitiva ba automovel pezadu ho reboke sei aplika tarifa $30, ba automovel lojeiru $30, motosiklu $20, veíkulu agrikola $30 no viekulu motór $30.
Tipu mátrikula 20 provizoriu ba automovel pezadu ho reboke sei aplika tarifa $20, ba automovel lojeirus $20, motosiklus $1 5, veíkulu agrikola $20 no veíkulu motór $20.
Iha fali tipu alterasaun matrikula ba automovel pezadu ho reboke sei aplika tarifa $30, ba automovel loieirus $30, motosiklus $20, veíkulu agrikola $30 no veíkulu motor $30.
Tipu serfikadu 14 matrikula vefkulus (DSPLOV) ba automovel pezadu ho reboke sei aplika tarifa $14 ba automovel lojeiru $14, motosiklu $14, veíkulu agrikola $14 no veíkulu motór $1 4
Iha tipu matrikula espesiál ho letra tolu no alagirisimu haat hamutuk $500, iha fali letra tolu no algarisimu tolu hamutuk $750, maibe ba xapa matrikula espesiál ho letra rua no algarisimu rua hamutuk $1000
Iha tipu troka naran no xapa matrikul lakon sei selu $28 ba automove pezadu ho reboke, ba automovel lojeiru selu $28, motosiklu $28, veíkulu agrikola $28 no veíkulu motor $28.
Iha tipu rejistu faktu referente ba automovel pezadu ho reboke sei selu $10,50, ba automovel lijeiru $10,50, motosiklu $10,50, veíkulu agrikola $10,50 no veíkulu motór $10,50.
Rejistu foun ba propriedade sira hanesan automovel pezadu ho reboke sei selu $88, ba automovel lijeiru $53, motosiklus $25 veíkulu agrikola $84 no veíkulu motór $42
Iha tipu alidade anual sirkulasaun ba automovel pezadu ho reboke sei selu $44 ba automovel lojeirus $26,50, motosiklu $12,50 veíkulu agrikola $42 no vefkulu motór $28.
Tipu substituisaun titulu rejistu propriedade duplikat ba automovel pezadu ho reboke sei selu tarifa $28, ba automovel lojeiru $24,50 motosiklu $17,50, veíkulu agrikola $28 no veíkulu motór $28.
Tipu substituisaun provozoriu ba automovel pezadu ho reboke sei $44, ba automovel lijeiru $26,50, motosiklu $12,50, vefkulu agrikola $42 no vefkulu motór $14.
Tipu inspesaun matrikula foun ba automovel pezadu ho reboke sei selu $42, ba automovel lojeirus $21, motosiklu $14, veíkulu agrikola $28 no veíkulu motór $28.
Jornalista: Remigia locatelli/Editór: Vito Salvadór
Written by: RafaFM
Opozisaun husu MTK Halo Sosializasaun Molok Aplika Taxa Administrativa Foun Ba Transporte sira
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt