Listeners:
Top listeners:
Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Noticias
todayMay 29, 2026 143
Diretór Nasionál PCIC Vicente Fernandes e Brito fasilita enkontru entre Arsebispu Arkidiosese Metropolitana Díli, Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB ho suspeitu na'in-rua husi ICCTL, Sesta (29/05/2026).
Díli, 29 Maiu 2026 (RAFA.TL) – Suspeitu na’in-rua ho naran inisiál HMP no MBG husi Igreja Katólika Karismatika Timor-Leste (ICCTL) husu deskulpa ba Arsebispu Arkidiosese Metropolitana Díli, Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB kona-bá postajen sira durante ne’e iha konta Facebook “Rinha Costa” ne’ebé insulta lider Igreja Katóliku sira.
Iha Kinta, 28 fulan-Maiu ne’e, Polísia Sintifiku Investigasaun Kriminál (PCIC) koopera ho Servisu Nasionál Intelijénsia (SNI) halo identifikasaun no detensaun ba dirijente ICCTL na’in-rua ho inisiál HMP no MBG tanba deskonfia utiliza konta Facebook “Rinha Costa” hodi halo insultu no injuria ba Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB, Bispu Dioseze Baucau, Dom Laandro Maria Alves, inklui halo mós postajen oioin hodi insulta madre, padre no bispu sira Igreja Lokal Timor-Leste nian.
Diretór Nasionál PCIC, Vicente Fernandes e Brito, informa ba jornalista sira, Sesta (29/05/2026), iha Rezidénsia Arsebispu Metropolitana Díli nian iha Lecidere, katak bainhira parte PCIC halo identifikasaun no detensaun ba supeitu na’in-rua HMP no MBG, sira aprezenta pedidu ba PCIC atu fasilita enkontru ida ho Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB atu bele husu deskulpa direta ba lidera Igreja Katóliku Timorense ne’e.
Vicente Fernandes e Brito informa dirijente ICCTL na’in-rua ho inisiál HMP no MBG husu PCIC atu ajuda no fasilita enkontru ho Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB tanba ida-ne’e mak sai hanesan sira nia pedidu no hakarak atu buka dalan ba entendimentu di’ak.
“Iha Sesta loraik, (29/05/2026), ami hetan informasaun katak Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB prontu hasoru dirijente ICCTL sira na’in-rua ne’e. Ha’u hanoin ida-ne’e oportunidade ida di’ak atu buka solusaun ida ne’ebé abranjente, la’ós de’it iha aspetu legál, maibé mós iha dalan moral no sosiál,” diretór nasionál PCIC ne’e informa.
Vicente Fernandes e Brito mak akompaña lori suspeitu HMP ho MBG husi ICCTL ne’ebé deskonfia utiliza konta Facebook “Rinha Costa” ba hasoru Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB iha rezidensia Amu-Bispu Arkidioseze Metropolitana Díli nian iha Lecidere, hodi ko’alia ba malu, nune’e suspeitu HMP ho MBG aproveita hodi husu deskulpa diretamente ba Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB ba hahalok sira durante ne’e.
Ba jornalista sira, suspeitu MBG hateten durante ne’e ICCTL kontinua hala’o nia atividade relijioza iha Timor-Leste no tuir MBG nia akompañamentu no observasaun katak iha média sosiál mosu insultu malu no komentáriu ne’ebé la di’ak entre ema sira ho parti ICCTL no balun husi rasik ICCTL utiliza konta Facebook “Rinha Costa hodi halo unsultu no atake ba bispu no padre ho madre sira, ho nune’e, PCIC bolu parte ICCTL nian hodi koopera no presta imformasaun.
“Ami hala’o duni atividade ICCTL iha Timor, ha’u nu’udar porta-vós , maibé iha média sosiál ema insultu malu, iha Kinta liubá, PCIC ba ha’u koopera para ha’u mai ko’alia. Sesta ne’e, ha’u mós husu ba PCIC atu ami bele hasoru malu ho ita nia aman, nai Bispu no Kardeál atu bele ko’alia husi fuan ba fuan. Ami nu’udar alin sira iha Igreja Katólika tenke mai ko’alia diretamente ho ami nia aman,” suspeitu MBG ne’ebé deskonfia utiliza konta Facebook “Rinha Costa” hateten.
Relasiona ho investigasaun kona-bá alegasaun difamasaun iha média sosiál, MBG konfirma katak servisu investigasaun PCIC tenke kontinua loke prosesu tuir prosedimentu legál, tanba buat hotu ne’ebé akontese iha Timor-Leste presiza rezolve tuir mekanizmu legál.
“Nu’udar porta-vóz, ami rekoñese katak karik durante ne’e iha ami nia membru ICCTL sira ne’ebé ko’alia sala, ha’u husu deskulpa ba sarani Katólika sira hotu, ba Bispu, padre no madre sira hotu. Ami rekoñese katak ami ema sala na’in,” MBG tenik.
Nia lia tun tan dehan, “maski ema ida de’it maka halo sala iha ami nia grupu ICCTL, ha’u mak tenke hamriik iha oin atu husu deskulpa.”
MBG husu ba autoridade polísia, liu-liu PCIC atu kontinua halo investigasaun hodi identifika ema ne’ebé envolve. Karik membru ICCTL ruma maka komete sala, nia prontu atu koopera no hato’o informasaun ba autoridade judisiária sira.
“Ha’u hatete loloos katak ami ICCTL laran moras ba kestaun rua de’it; primeiru mai laran moras tanba Vatikanu kastigu Dom Carlos Filipe Ximenes Belo, SDB, segundu ami povu kiik no povu kiak, durante ne’e administrativamente ami hanesan ho espontanitas, ko’alia ida-ne’e, ami agradese buat ne’e akontese ohin liu ona, ami husu deskulpa,” suspeitu MBG nu’udár mós porta-vóz ICCTL hateten.
Dom Virgílio husi Sarani no Komunidade Mantein Paz
Arsebispu Arkidiosese Metropolitana Díli, Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB, hato’o mensajen ba komunidade no sarani katóliku Timoaon hotu atu kontinua hametin dame no paz. Katak, husik kazu desimininasaun relijioza ba autoridade judisiáriu maka hala’o sira nia servisu.
Dom Virgílio Kardeál hateten kazu kona-bá konta Facebook “Rinha Costa” agora daudaun entrega ona ba autoridade kompetente sira atu kontinua prosesu investigasaun tuir lei.
“Diretór Nasionál PCIC deklara tiha ona, ita husik kazu ne’e ba PCIC no ba iha Ministériu Públiku atu sira maka buka oinsá halo investigasaun hodi kontinua iha prosesu ne’e,” Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva hateten.
Dom Virgílio husu ba sarani katólika no povu tomak atu mantém kalma no la presiza aumenta situasaun ne’e ho asaun ka komentáriu seluk iha média sosiál.
Arsebispu Arkidiosese Metropolitana Díli, Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva, SDB, hatete kazu difamasaun no insultu hasoru lider Igreja Katólika la’ós buat foun, maibé akontese hela durante tinan-rua ka tinan-tolu nia laran no sai hanesan preokupasaun boot ba Igreja Katólika tomak.
“Asuntu ida-ne’e la’ós foin akontese ohin loron, maibé durante tinan-rua ka tinan-tolu nia laran, preokupasaun ida ne’e sai hanesan problema boot ba Igreja Katólika tomak tanba difamasaun sira ne’ebé dala barak ami sira ne’ebé maka ulun Igreja Katólika enfrenta, ha’u rasik, Bispu Maliana no mós Bispu Baucau,” Dom Virgílio hateten.
Nia hateten sarani barak husu Igreja atu halo buat ruma kona-bá insultu no difamasaun sira ne’ebé publika iha média sosiál. Tanba ne’e, Igreja durante ne’e la nonook, no Sekretáriu Igreja hakerek karta ida ba PCIC atu kontinua prosesa investigasaun kona-bá kazu ne’e.
Dom Virgílio Kardeál rasik simu informasaun katak ema na’in-rua ne’ebé envolve iha konta Facebook “Rinha Costa” hakarak hasoru nia, nune’e nia aseita ho intnesaun atu rona sira nia razaun no motivasaun ne’ebé lori sira halo insultu no difamasaun durante tinan-tolu nia laran hasoru Igreja Katóliku.
Dom Virgílio esplika, tuir dutrina Igreja Katólika nian, ema ida ne’ebé publikamente deklara katak nia tama ba grupu seluk, automatikamente nia rasik deside sai husi Igreja Katólika, la’ós Igreja maka hasai nia.
Dom Virgílio hatutan nia simu mensajen liu husi PCIC, ema na’in rua ne’ebé suspeitu uza pájina Facebook “Rinha Costa” hakarak hasoru nia no rekoñese sala sira ne’ebé halo. Tanba ne’e, Dom Virgílio Kardeál husu atu sira para ona liafuan insultu malu, tolok malu no ko’alia aat malu iha média sosiál.
“Ha’u husu atu para ona iha ne’e, atu ita ba oin hare buat foun, tanba imi ko’alia iha média sosiál hodi insultu Bispu ida ne’e katak hasoru sarani Dioseze tomak. Kuandu insultu Kardeál ida, ne’e mós hasoru sarani sira ne’ebé pertense ba Igreja ida-ne’e,” Dom Virgílio Kardeál afirma.
Dom Virgílio Kardeál lia tun tan dehan, pesoalmente nia laiha problema atu simu pedidu deskulpa husi suspeitu sira, maibé importante liu maka halo dame no respeitu ba sarani no komunidade tomak.
“Agora imi arrepende mai hasoru ha’u no husu deskulpa, ha’u laiha problema. Maibé imi ne’ebé envolve iha ne’e, ida-ne’e tenke ko’alia mós ba sarani sira,” Dom Virgílio hateten.
PCIC Kontinua Remete Ba MP
Diretór Nasionál PCIC, Vicente Fernandes e Brito, konfirma katak PCIC halo identifikasaun ba ema na’in-rua ne’ebé envolve iha ICCTL tanba iha relasaun ho postajen iha konta Facebook “Rinha Costa”.
Vicente Fernandes e Brito klarifika katak postajen husi konta Facebook “Rinha Costa” ne’e la’ós de’it hamosu preokupasaun públika, maibé bele mós konstitui krime diseminasaun relijioza, tanba ne’e presiza prosesu investigasaun.
“Ami sei remete ba Ministériu Públiku, tanba tuir indentifikasaun Polísial ne’e sira na’in-rua,” Diretór Nasionál PCIC Vicente Fernandes e Brito haktuir mós katak postajen refere la’ós de’it hamosu preokupasaun públiku, maibé mós bele viola lei penál Timor-Leste nian. Tanba ne’e, PCIC prepara hela autos notísia krime atu remete ba Ministériu Públiku tuir regra prosesuál pená.
Vicente e Brito haktuir suspeitu na’in-rua husi ICCTL ne’e agora preokupadu loos ba sira nia seguransa rasik no rekoñese katak sira-nia hahalok lori impaktu negativu ba relasaun ho komunidade no Igreja Katólika.
Diretór Vicente reafirma katak prosesu penál sei kontinua la’o, PCIC sei kontinua prepara autos krime atu remete bá Ministériu Públiku, ne’ebé iha kompeténsia atu deside kona-bá prosesu penál no asaun legál sira.
Jornalista: João Carlos/Editór: Vito Salvadór
Written by: RafaFM
SDB Suspeitu Ba Konta Facebook “Rinha Costa” Husu Deskulpa Ba Dom Virgílio Kardeál do Carmo da Silva
todayMay 30, 2026 4
todayMay 30, 2026 38 1