Ouvir RAFA Ritmo, Voz e Coração de Timor
Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, organiza lansamentu nasionál ba publikasaun “Protesaun Sosiál ba Seguransa Ai-han no Nutrisaun: Kazu Negosiu ida”, nu’udár Investimentu iha saúde no nutrisaun oan sira-nian (Labarik) ne’ebé sai hanesan baze ba nasaun nia prosperidade no dignidade iha futuru, Kuarta 06 Maiu 2026. Foto:Média GPR
Díli, 06 Maiu 2026 (RAFA.tl)- Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, iha Palásiu Prezidensiál, Díli, Tersa (06/05/2026), organiza lansamentu nasionál ba publikasaun “Protesaun Sosiál ba Seguransa Ai-han no Nutrisaun: Kazu Negosiu ida”, nu’udár Investimentu iha saúde no nutrisaun oan sira-nian (Labarik) ne’ebé sai hanesan baze ba nasaun nia prosperidade no dignidade iha futuru.
Eventu ne’e halibur reprezentante governu, parseiru dezenvolvimentu, no parte interesada prinsipál sira atu reflete oinsá protesaun sosiál ne’ebé sensível ba nutrisaun bele avansa prioridade sira Timor-Leste nian iha seguransa ai-han, nutrisaun, dezenvolvimentu kapitál umanu no reziliénsia.
Dezenvolve ho apóiu tékniku hosi Programa Ai-han Mundiál (WFP) no Institutu Estudu Dezenvolvimentu, kazu negosiu fornese razaun bazeia ba evidénsia ida ba investimentu iha sistema protesaun sosiál ne’ebé fó prioridade ba seguransa ai-han no nutrisaun. Publikasaun ne’e inklui liafuan ida husi Prezidente Ramos Horta, ne’ebé nia hatete katak investimentu iha protesaun sosiál ne’ebé sensível ba nutrisaun la’ós kustu ida, maibé sosiedade ida-ne’ebé matenek liu no justu liu mak bele halo investimentu.
“Investimentu iha ita-nia oan sira-nia saúde no nutrisaun sai hanesan baze ba nasaun nia prosperidade no dignidade iha futuru. Laiha nasaun ida mak bele dezenvolve ho sustentabilidade bainhira husik sira ne’ebé vulnerável liu iha kotuk,” hateten Prezidente José Ramos-Horta.
Relatóriu ne’e hatudu katak hamlaha no mal-nutrisaun sei kontinua sai hanesan dezafiu globál urjente, ne’ebé afeta labarik, feto no komunidade vulnerável sira. Relatóriu ida ne’e mós hatete katak seguransa ai-han mesak de’it la sufisiente: seguransa nutrisaun presiza asesu ba dieta oi-oin, seguru, no nutritivu, hamutuk ho servisu saúde esensiál, bee, saneamentu no kuidadu.
Kazu Negosiu ida ne’e halo argumentu ekonomiku ida ne’ebé forte, hatudu katak kustu globál ba laiha asaun ba nutrisaun labarik no inan nian atinji biliãun dólar, enkuantu investimentu ne’ebé dezeña di’ak iha nutrisaun no protesaun sosiál hamosu retornu substansiál liu husi populasaun ne’ebé saudável, ekonomia lokál ne’ebé forte, no produtividade ne’ebé di’ak liu.
Durante lansamentu ne’e, Timor-Leste hatudu ninia lideransa nasionál no progresu iha protesaun sosiál ne’ebé Sensivel ba Nutrisaun, inklui pilotu Bolsa da Mãe Kondisionál (SANUTRIO). Kazu Negosiu ida ne’e hatudu esperiénsia Timor-Leste nian iha kaixa 6, Haforsa Desizaun Pólitika atu hadi’a Protesaun Sosiál ba Nutrisaun iha Timor-Leste.
Aprezenta SANUTRIO nu’udár inisiativa pioneiru ida atu prevene ra’es badak iha labarik sira tinan tolu mai karik, liu husi liga transferénsia osan kondisionál ba servisu saúde inan no labarik nian no hahán nutritivu espesializadu.
Lidera husi Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, ho apóiu tékniku husi WFP no parseiru sira, SANUTRIO hatudu oinsá kompromisu polítiku, apóiu doadór no parseria estratéjika bele transforma protesaun sosiál sai mekanizmu ida importante atu hadi’a nutrisaun, reziliénsia no kapitál umanu ne’ebé di’ak liu. Inisiativa ne’e mós hatudu aprosimasaun bazeia ba evidénsia, inklui Proxy Means Test, ne’ebé reflete esforsu Timor-Leste nian atu hametin sistema nasionál ba uma-kain sira ne’ebé vulnerável liu ba nutrisaun.
Eventu ida ne’e mos reflete kona-bá pasu importante sira foin lalais hala’o iha Forsa Tarefa Global kona-bá Protesaun Sosiál ba Nutrisaun, inklui eventu sira iha Simeira Sosiál Mundiál nian iha Doha no parseiru sira ne’ebé halo interkámbiu iha Pakistaun, iha ne’ebé nasaun sira ne’ebé partisipa fahe esperiénsia kona-bá ligasaun protesaun sosiál ho nutrisaun inan no oan, monitorizasaun programa, no prestasaun servisu.
Liu husi Forsa Tarefa Global kona-ba Protesaun Sosiál ba Nutrisaun, Timor-Leste promove nasaun ne’ebé lidera advokasia, interkámbiu, no kooperasaun Sul, liu-liu ba País sira ne’ebé menus dezenvolvidu, kontestu frájil, no estadu vulnerável sira. Lansamentu nasionál marka pasu importante ida hodi liga implementasaun nasionál, evidénsia globál no asaun koletiva hodi apóia Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável 1 no 2.
Jornalista: Elio dos Santos/Editór: Vito Salvadór
Written by: RafaFM
Baze Nasaun Nia Prosperidade Investimentu Iha Saúde no Nutrisaun Ba Labarik
Harii husi Nilton no Akita durante tempu susar sira hafoin referendu, Rádiu Rafa mosu nu’udar símbolu esperansa no rekonstrusaun iha Timor-Leste. Ida-ne’e maka estasaun rádiu dahuluk ne’ebé mosu hafoin independénsia, halibur foin-sa’e sira, habelar ksolok, no fó lian ba jerasaun foun, maski bainhira barak sei hela iha uma ne’ebé halo ho ahu-ruin hafoin destruisaun ne’ebé kauza hosi violénsia ne’ebé mosu hafoin referendu 1999, iha ne’ebé timoroan sira vota atu haketak hosi Indonézia no harii nasaun ida ne’ebé independente no livre.
Copyright Rafa.tl - Desenvolvido por Justweb.pt